إعلَم أنّ ما سِوَى الماءِ من الأشياءِ الّتى تَرِدُ علي البَدَنِ و يَجرِى بينهما فِعلٌ و انفِعالٌ يَنقَسِمُ إلى غِذاءٍ مُطلَقٍ ، و دَواءٍ مُعتَدِلٍ ، و غِذاءٍ دَوائِىٍّ ، و دَواءٍ مُطلَقٍ ، و دَواءٍ سَمّىٍّ ، و سَمٍّ مُطلَقٍ . به جز آب ، هر ماده‌اى كه وارد بدن مىشود و بين آنها فعل و انفعالى صورت مىپذيرد ، در زمره يكى از شش صورت زير است : غذاى مطلق ، دواى معتدل ، غذاى دوايى ، دواى مطلق ، دواى سمى ، سم مطلق . - أمّا الغِذاءُ المُطلَقُ - غذاى مطلق فهو الّذى يَتَغَيَّرُ عن البَدَنِ ولا يُغَيِّرُهُ و يَتَشَبَّهُ به . آن است كه در تعامل با بدن تغيير يافته و شبيه به آن مىگردد ، اما بدن را تغيير نمىدهد . - و أمّا الدَّواءُ المُعتَدِلُ - دواى معتدل فهو الّذى يَتَغَيَّرُ عن البَدَنِ ولا يُغَيِّرُهُ ، ولا يَتَشَبَّهُ به . آن است كه در تعامل با بدن تغيير مىكند ، اما نه شبيه آن مىگردد و نه در بدن تغييرى ايجاد مىكند . - و أمّا الغِذاءُ الدَّوائىُّ « 1 » - غذاى دوائى فهو الّذى يَتَغَيَّرُ عن البَدَنِ و يُغَيِّرُهُ و يَكُونُ آخِرُ شَأنِهِ أن يَتَغَيَّرَ عن البَدَنِ و يَتَشَبَّهَ به . آن است كه در تعامل با بدن هم خود تغيير مىيابد و هم بدن را تغيير مىدهد و سرانجام ، شبيه بدن شده و جزو آن مىگردد . - و أمّا الدَّواءُ المُطلَقُ - دواى مطلق فهو الّذى يَتَغَيَّرُ عن البَدَنِ و يُغَيِّرُهُ و يَكُونُ آخِرُ شَأنِهِ تَغَيُّرَهُ عن البَدَنِ آن است كه در تعامل با بدن هم خود تغيير مىيابد و هم بدن را تغيير

--> ( 1 ) . در برخي نسخه‌ها ، " دواي غذايي " نيز آورده شده ، ولي ظاهر امر اين است كه مرحوم چغميني اين دو را يكي مىدانسته‌اند .